वाळलेल्या लाकडाला पालवी

गुरुचरित्र अध्याय 40; श्री सिद्धमुनी नामधारकाला म्हणाले, असेच आणखी एक आश्चर्य घडले ते ऐक. इथे गाणगापुरातच आपस्तंब शाखेचाच भार्गव गोत्राचा एक ब्राम्हण आला. तो कुष्ठरोगाने पीडित होता. श्री गुरुमूर्तीचे दर्शन घेऊन तो त्यांची स्तुती करू लागला.

भक्तवत्सला, परमपुरुषा, परमज्योती, जगद्गुरू स्वामी, मी आपली कीर्ती ऐकून आलो आहे. आपण कृपासागर आहात. माझ्यावर कृपा करा. मी यजुर्वेदाचे अध्ययन केले आहे; पण कुष्ठी असल्यामुळे माझे तोंड कुणी पाहात नाही. ब्राम्हण म्हणून मला कुणी आमंत्रित करीत नाहीत. माझा जन्म व्यर्थ झाला आहे. आता माझे मन या मायाजालातून उठले आहे. जगण्याची इच्छा नाही. आपल्या दर्शनाने उद्धार व्हावा.

त्या ब्राह्मणाची विनंती ऐकून श्री गुरु म्हणाले, पूर्वजन्मातील महादोषांमुळे तू कुष्ठी झालास. तुला एक उपाय सांगतो. तो केलास तर तुझे शरीर पूर्ववत होईल.

इतक्यात एक जण डोक्यावर वाळलेल्या लाकडांचा भारा घेऊन जाताना दिसला. श्री गुरूंनी त्या ब्राह्मणाला त्यातील एक वाळलेले लाकूड घ्यायला सांगितले. ते उंबराच्या झाडाचे लाकूड होते.

श्री गुरु म्हणाले: “हे काष्ठ संगमनाथाच्या पूर्वेकडे भीमा तीरी लाव. संगमात स्नान कर, दोन कलश हातात घे आणि त्या काष्ठाला दिवसातून तीन वेळा पाणी घाल. ज्या दिवशी या वाळलेल्या काष्ठाला पाने येतील त्या दिवशी तुझे कुष्ठ नष्ट होईल.”

त्या ब्राह्मणाच्या मनात आशा पल्लवित झाल्या. श्री गुरूंची कृपा झाली याची खात्री पटली. तो निष्ठेने काष्ठ घेऊन संगमावर गेला आणि सांगितल्याप्रमाणे अश्वत्थपूजा करून काष्ठाला तीन वेळा पाणी घालू लागला.

सात दिवस तो एकनिष्ठपणे काष्ठाची सेवा करू लागला. लोक त्याचा उपहास करू लागले: “श्री गुरूंनी शुष्क काष्ठ दिले म्हणजेच दोषमुक्ती नाही; हे तुला कळत नाही?”

तो म्हणाला: “माझी निष्ठा श्री गुरूंवर आहे. गुरुवाक्य कधीच वृथा जात नाही.”

शिष्यांनी ही गोष्ट श्री गुरूंना सांगितली. तेव्हा श्री गुरु म्हणाले:

“मंत्रे तीर्थे द्विजे देवे दैवज्ञे भेषजे गुरौ। या दृष्टी भावनाकुर्यात सिद्धिर्भवति तादृशी॥”

म्हणजे, तीर्थ, ब्राम्हण, देव, ज्योतिषी, वैद्य आणि गुरु यांच्याबद्दल जशी भावना ठेवाल तसेच फळ मिळते. गुरूंनी सांगितलेल्या गोष्टीवर अविश्वास करू नये.

श्री गुरु संगमाकडे गेले. तेथे त्या ब्राह्मणाला शुष्क काष्ठाची सेवा करताना पाहिले. ते प्रसन्न झाले. कमंडलूमधील पाणी त्या काष्ठावर प्रोक्षण केले आणि तत्क्षणी काष्ठाला पालवी फुटली.

वाळलेल्या काष्ठाला पालवी येणे म्हणजे नवजीवनच! त्याच क्षणी त्या ब्राह्मणाचा कुष्ठरोगही नाहीसा झाला. आनंदाने त्याने श्री गुरुंचे ‘महास्तोत्र’ म्हणून स्तवन केले:

महास्तोत्र:

येणे परीइंदुकोटितेज करुणसिंधु भक्तवत्सलं। नंदनात्रिसूनु दत्त, इंदिराक्ष श्रीगुरुम्॥ गंधमाल्यअक्षतादि वृंददेववंदितं। वंदयामि नारसिंह सरस्वतीश पाहि माम्॥ १२०॥

मायापाश-अंधकारछायदूर-भास्करं। आयताक्ष पाहि श्रियावलभेश-नायकम्॥ सेव्यं भक्तवृंद वरद भूय-भूय नमाम्यहं। वंदयामि नारसिंह सरस्वतीश पाहि माम्॥ २१॥

चित्तजादिवर्गषट्क मत्तवारणांकुशम्। तत्त्वसरशोभितात्म दत्त श्रियावल्लभम्॥ उत्तमावतारभूत कर्तृ भक्तवत्सलं। वंदयामि नारसिंह सरस्वतीश पाहि माम्॥ २२॥

व्योमरापवायुतेज भूमिकर्तुमीश्वरम्। कामक्रोधमोहरहित सोमसूर्यलोचनम्॥ कामितार्थदातृ भक्त- कामधेनु श्रीगुरुम्। वंदयामि नारसिंह सरस्वतीश पाहि माम्॥ २३॥

पुंडरीक-आयताक्ष कुंडलेंदुतेजसम्। चंडदुरितखंडनार्थ दंडधारी श्रीगुरुम्॥ मंडलीकमौलि-मार्तंड भासिताननं। वंदयामि नारसिंह सरस्वतीश पाहि माम्॥ २४॥

वेदशास्त्रस्तुत्यपाद आदिमूर्ती श्रीगुरुम्। नादबिंदुकलातीत कल्पपादसेव्ययम्॥ सेव्यभक्तवृंदवरद भूय भूय नमाम्यहम्। वंदयामि नारसिंह सरस्वतीश पाहि माम्॥ २५॥

अष्टयोगतत्त्वनिष्ठ तुष्ट ज्ञानवारिधिम्। कृष्णावेणितीरवास पंचनदीसंगमम्॥ कष्टदैन्यदूरिभक्त तुष्टकाम्यदायकम्। वंदयामि नारसिंह सरस्वतीश पाहि माम्॥ २६॥

नारसिंहसरस्वती नाम अष्टमौक्तिकम्। हारकृत शारदेन गंगाधर-आत्मजम्॥ धारणीक-देवदीक्ष गुरूमूर्तितोषितम्। परमात्मानंदश्रिया पुत्रपौत्रदायकम्॥ २७॥

नारसिंहसरस्वतीय अष्टकं च यः पठेत्। घोरसंसारसिंधु-तारणाख्यसाधनम्॥ सारज्ञानदीर्घायुरारोग्यादिसंपदम्। चारुवर्गकाम्यलाभ वारंवार यज्जपेत्॥ २८॥

स्तोत्र संपले.

श्री गुरु त्याला प्रसन्न होऊन म्हणाले: “तू धनधान्यसंपन्न होशील. तुझे नाव आता ‘योगेश्वर’. तुझ्या वंशात वेदशास्त्रसंपन्न पुरुष जन्मतील. तू कुटुंबासह इथे ये आणि आमच्याजवळच राहा.”

सिद्धमुनी म्हणाले: अशी पुण्यात्मक कथा ऐकावी म्हणजे गुरुभक्ती उपजते, वाढते आणि स्थिर राहते. त्या भक्तीमुळेच भवसागर तरणे सहज शक्य होते.

देवगावला असाच प्रसंग घडला. व्यंकटनाथ महाराजांकडे एक शिष्य म्हणाला: “गुरुचरित्रात लिहिले आहे की तीर्थाच्या प्रोक्षणाने वाळलेल्या लाकडाला पालवी फुटली. हे आज शक्य आहे का?”

महाराज म्हणाले: “आजच घरी लाकडाची मोळी आलेली आहे. त्यातून एक लाकूड घे, जमिनीत रोव आणि तीन दिवस मी आन्हिकाचे तीर्थ त्याला घाल.”

तीन दिवसांनी त्या शुष्क लाकडाला खरोखरच पालवी फुटली.

भजनातील ओवी: “शुष्क काष्ठ सपर्ण केले…”

हे सिद्ध करते की गुरुचरित्र ही केवळ कथा नाही; ती अखंड वाहणारी अनुभूतीधारा आहे.

याच धारेचा परिचय साधकाला व्हावा म्हणून ही लेखमाला आहे.