संभाषण म्हंटलं म्हणजे एकमेकांशी कोणत्यातरी भाषेत बोलणे—मराठी, इंग्रजी, हिंदी वगैरे. परंतु देव आणि सद्गुरू यांच्या संभाषणाची रीत वेगळीच असते. ते प्रचलित भाषेत बोलले तरी त्याचा अभिप्रेत अर्थ वेगळाच असतो, आणि सामान्यांना तो कधीच समजत नाही.
१) प्रचलित शब्दांनी संवाद — पण गूढ अर्थ आपण ऐकलेले अर्थ आपण व्यवहाराच्या पातळीवर समजतो, पण ते सर्वथा चुकीचे ठरतात.
२) दृष्टीने संवाद ते एकमेकांकडे केवळ पाहतात आणि तेवढ्याने संपूर्ण संदेश पोहोचतो. सामान्यांना याचा थांगपत्ता लागत नाही.
३) खुणांनी संवाद (गूढ संकेत) शॉर्टहँडसारखे. छोट्या खुणांत प्रचंड माहिती. देवता व सद्गुरू हे अशाच खुणांनी एकमेकांशी संवाद साधतात. शिष्य गुरूपदी पोहोचला की गुरूही त्याच्याशी अशाच प्रकारे बोलतात.
योगी लोकांना व्यावहारिक नियम लावून समजून घेता येत नाही. - त्यांच्या इंद्रियांवर पूर्ण ताबा - वैद्यकीय दृष्ट्या बेशुद्ध असले तरी बोलू शकतात - मोठ्या ऑपरेशनला अनेस्थेशिया न देता संभाषण करू शकतात
ही सर्व अतर्क्य योगसाधनेची फळे आहेत.
महाराजांसमोर दहा लोक बसलेले असतात. महाराज एकच गोष्ट बोलतात— पण ती फक्त ज्या व्यक्तीसाठी असते त्यालाच ऐकू येते. इतरांना काहीच ऐकू येत नाही.
एकदा रात्री मी, माझी पत्नी सौ. कुंदा आणि डॉ. आळशी महाराजांसमोर बसलो होतो. महाराज सर्वांशी बोलत होते. कुंदाला झोप येऊ लागली, डॉ. आळशी पाहत होते. आम्हाला महाराज काय बोलत आहेत ते ऐकूच येत नव्हते. काही वेळाने महाराज कुंदाला म्हणाले:
“बाळ, जा झोप. दिवसभराच्या कामाने थकली आहेस.”
त्यांनी डॉ. आळशींना घरी पाठवले आणि पहाटेपर्यंत माझ्याशी बोलत राहिले.
- जीभ व डोळे जमिनीवर टेकवून दाखविणे - पाय सहज उलट फिरविणे - माझ्या मनातील विचार ओळखून एकाच गोष्टीतून सर्वांच्या प्रश्नांची उत्तरे देणे
त्यांचे सामर्थ्य अगम्य होते.
अकोल्यात माझ्या घरी असताना एक गुरुबंधू आला आणि म्हणाला:
“महाराज कारंजाला येणार आहेत. तेथून तुमच्या घरी येणार आहेत. तुम्ही कोठेही जाऊ नका.”
कुंदाने स्पष्ट सांगितले: “महाराज म्हणाले कोठेही जाऊ नये.”
पण मी ठामपणे म्हणालो: “महाराजांच्या सांकेतिक भाषेत मला समजले आहे—मला कारंजाला जावेच लागेल.”
मी कारंजाला पोहोचलो, काम केले, गुरूमंदिरात थांबलो. दत्तगुरूंचे दर्शन घेऊन वळलो, तेव्हा महाराजांची गाडी आली. ते म्हणाले:
“काय रे बाळ? किती वेळ झाला? काम झाले?”
माझ्या उत्तराने त्यांची परीक्षा पूर्ण झाली. कुंदाला हे कसे घडले ते समजण्यापलिकडचे होते.
तीन महिन्यांनी कळले की महाराजांची प्रकृती बिघडली आहे आणि ते औरंगाबादच्या हॉस्पिटलमध्ये आहेत. ते पूर्ण बेशुद्ध अवस्थेत होते—नाकात, तोंडात नळ्या.
डॉक्टर्स बाहेर आले आणि त्याच वेळी पातुर्ड्याच्या एक शिष्या श्रीमती कस्तुरे आत गेल्या. आश्चर्य—
महाराज मांडी घालून बसलेले होते! त्यांच्याशी व्यवस्थित बोलले. त्या बाहेर आल्या आणि आपल्या गावी गेल्या.
डॉक्टर्स परत पाहतात तेंव्हा ते पुन्हा बेशुद्ध! त्या बाईंना एकही नळी किंवा हॉस्पिटलची यंत्रणा दिसली नाही.
महाराजांना पाईल्सचा त्रास होता. डॉक्टर म्हणाले शस्त्रक्रिया करावी लागेल. महाराज म्हणाले:
“अनेस्थेशिया नको.”
कोणी तयार नाही. शेवटी डॉक्टर म्हणाले:
“जर आवाज काढलात तर लगेच अनेस्थेशिया देऊ.”
ऑपरेशनभर महाराज सतत बोलत होते, हसत होते. त्यांना काहीच जाणवले नाही! स्वतःच्या शरीरावर त्यांचा केवढा ताबा होता हे या घटनेतून कळते.
ज्यांनी—
- मला ज्ञानाची दिशा दिली - कर्महीन असताना कर्म करवून घेतले - व्यवहारज्ञान व आध्यात्मिक ज्ञानाची सांगड घातली - वेद-धर्मग्रंथांची ओढ दिली - नाथपंथाचे कार्यपद्धतीचे ज्ञान दिले - विभूती सिद्ध करून त्याचा उपयोग शिकविला - मंत्र, तंत्र, ध्यान, उपासना शिकवून लोकोद्धारार्थ कसे वापरायचे ते सांगितले - आणि शेवटी म्हणाले:
“तू चालला तर मी चाललो, तू बोलला तर मी बोललो, जे तू केलं ते मी केलं. मी म्हणजे तू, तू म्हणजे मी. दोघेही एकच आहोत.”
ज्यांनी पुढील गुरुकार्याची आज्ञा केली आणि भगवान दत्तात्रेयांची सदेह भेट करवून दिली—
त्या प्राणांमध्ये सामावलेल्या सद्गुरू व्यंकटनाथ महाराजांच्या चरणकमलांना सद्गुरू व्यंकटनाथांचा चरणरज — नरेंद्र चौधरी