नाथांचे द्वार भक्तांसाठी सदैव उघडे असावे. देवदर्शनाला कधीही मज्जाव नसावा तसेच नाथपंथातही कोणत्याही साधकाला अथवा भक्ताला नाथांच्या दर्शनासाठी येण्यावर कोणतीही मर्यादा वा बंधने नाहीत. नाथांच्या इच्छेनुसार नियम लावणे हे योग्य नाही; हे मच्छिंद्रनाथांनी प्रत्यक्ष दाखवून दिले आणि नागनाथांना दर्शनार्थींकरिता द्वार नेहमी खुले ठेवण्याची आज्ञा केली. भक्ताला आपल्या अंतर्मनातील भाव व्यक्त करायचे असतील तर देव किंवा नाथ यांच्यासमोर त्यांनी स्वेच्छेने बोलता यावे—हीच पंथाची शिस्त व परंपरा.
नागनाथ हे अविर्भोत्र नारायणाचा अवतार आहेत. हे समजून भगवान शंकरांनी दत्तात्रेयांना त्यांना नाथपंथाची दीक्षा देण्यास सांगितले. दत्तात्रेयांनी ते त्वरित मान्य केले. सहा महिने ते नागनाथांसह राहिले व त्यांना सर्व विद्यांमध्ये व चौसष्ट कलांमध्ये पारंगत केले. नंतर सर्व शस्त्रविद्येत प्रवीण करून ते बद्रिकाश्रमात तपश्चर्येस बसवले. बारा वर्षांच्या तपश्चर्येनंतर देवांनी त्यांना अनेक वर दिले. त्यानंतर दत्तात्रेयांनी त्यांना तीर्थयात्रेला जाण्याची आज्ञा केली आणि नागनाथ त्यांच्या पायाशी नमस्कार करून निघाले. दत्तात्रेय गिरनार पर्वतावर गेले आणि नागनाथ तीर्थयात्रा करीत करीत बाळे घाटात पोहोचले. लोकांनी त्यांना राहण्याची विनंती केली आणि त्यांच्याभोवती वसाहत निर्माण झाली; तिचे नाव वडवळ ठेवले.
एकदा मच्छिंद्रनाथ तीर्थयात्रेत वडवळ येथे आले. नागनाथांची कीर्ती ऐकून ते दर्शनासाठी गेले. परंतु शिष्यांनी दारातच त्यांना थांबवले. ते म्हणाले, “नाथ बाबा, पुढे जाऊ नका; आम्ही आत विचारतो, त्यांच्या परवानगीशिवाय तुम्हाला जाता येणार नाही.” हे ऐकून मच्छिंद्रनाथ रागावले—देव किंवा साधूच्या दर्शनासाठी परवानगी कशी मागायची? संतापून त्यांनी त्या शिष्यांच्या चेहऱ्यावर थपडा मारल्या. अन्य सातशे शिष्य धावून आले, परंतु सर्वांना मच्छिंद्रनाथांनी स्पर्शास्त्राच्या साहाय्याने जमिनीला चिकटवून टाकले आणि त्यांनाही त्यांनी शिक्षा केली. शिष्यांची आरडाओरड सुरू झाली.
मठात ध्यानस्थ असलेले नागनाथ गोंधळ ऐकून बाहेर आले. शिष्यांची अवस्था पाहून त्यांना राग आला. त्यांनी गरुडबंधनविद्या जपली व स्वर्गातील गरुडाला बांधून टाकले आणि विभक्तास्त्र वापरून शिष्यांना मुक्त केले. शिष्य त्यांच्या मागे उभे राहिले. मच्छिंद्रनाथ रुष्ट झाले आणि त्यांनी पर्वतास्त्र उठवले; नागनाथांनी वज्रास्त्र वापरले. अस्त्रप्रतिअस्त्र सुरू झाले. अखेर नागनाथांनी सर्पास्त्र जपून मोठमोठे सर्प उत्पन्न केले ज्यांनी मच्छिंद्रनाथांना दंश करायला सुरुवात केली. मच्छिंद्रनाथांनी गरुडास्त्र वापरायचा प्रयत्न केला, पण गरुड नागनाथाच्या बंधनात असल्याने अस्त्र निष्प्रभ झाले. सर्पदंशांनी मच्छिंद्रनाथ मरणोन्मुख झाले.
त्या वेळी त्यांनी आपल्या गुरूचे स्मरण करत प्रार्थना केली: “हे देवा दत्तात्रेया, आता विलंब न करता धावून या.” दत्तात्रेयांचे नाव घेतल्याचे ऐकून नागनाथ चकित झाले; हा कोणाचा शिष्य? ते मच्छिंद्रनाथाजवळ गेले आणि विचारले. मच्छिंद्रनाथ म्हणाले, “मी दत्तात्रेयांचा शिष्य आहे. माझ्यानंतर जालिंदर, मग भर्तृहरी, त्यामागून रेवन. नाथपंथाच्या आरंभीचा मीच आहे; म्हणजेच मी दत्तात्रेयांचा मोठा मुलगा आहे.”
हे ऐकताच नागनाथाचे मन वितळले. त्यांनी गरुडाचे बंधन सोडून गरुडास्त्राचा जप केला; गरुड आला, सर्प भयभीत होऊन नष्ट झाले, विष शोषले गेले. काम पूर्ण झाल्यावर गरुडाने दोन्ही नाथांना नमस्कार करून स्वर्गाला प्रयाण केले. नागनाथ मच्छिं