व्यंकटनाथ महाराजांच्या दैनंदिन जीवनाचा विचार केला तर नाथांचे जीवनक्रम अत्यंत विलक्षण, कठोर शिस्तीत आणि योगसाधनेच्या उंच पातळीवर नांदणारं असल्याचं स्पष्ट जाणवतं. सामान्य माणसाला रोजच्या श्रमांनंतर झोप ही अपरिहार्य असते; परंतु १९५५ मध्ये नरेंद्र व्यंकटनाथांच्या सान्निध्यात आले आणि १९७२ मध्ये ते निकटवर्तीय झाले, तेव्हा पहिल्यांदा सर्वांना लक्षात आले की महाराज दहा वर्षांचे असताना हिमालयात गेले आणि त्या दिवसापासून त्यांनी कधीच झोप घेतली नव्हती. दिवस असो वा रात्र—झोप त्यांच्या आयुष्यात नव्हती.
एकदा नरेंद्रने महाराजांना दुपारच्या वेळी थोडी विश्रांती घ्यावी म्हणून गादी घातली; तेव्हा महाराज रागावून म्हणाले की सूर्य आकाशात असताना झोप घेणे योग्य नाही. नरेंद्रला हे पटेना. त्याने विचारले की इतकी वर्षे महाराज रात्री झोपलेच नाहीत का? महाराज म्हणाले की त्यांनी कधीच झोप घेतली नाही. रात्री जेवणानंतर ते गादीवर झोपल्याचे भासवायचे. लोक त्यांच्या अंगाला तेल चोळायचे, पाय चेपायचे, आणि विशेषतः पाठीवरील कातडी अंगठ्यांनी वर उचलून मोकळे करायचे. हे काम अत्यंत कष्टाचे असे. सर्व लोक निघून गेले की महाराज तत्काळ उठून खोली बंद करीत आणि रात्रभर योगमुद्रेत बसून राहात. पहाटे पाच-साडेपाचला दार उघडत आणि दिवसाची सुरुवात होत असे.
नरेंद्रने विचारले की झोप नसूनही थकवा का वाटत नाही? त्यावर महाराज म्हणाले की ब्रह्मरंध्रात प्राणवायू नेऊन ठेवला की अर्धा तास बसणे म्हणजे अनेक तास झोपल्यासारखे होते. शरीर, मन आणि इंद्रिये समाधानी व शांत राहतात; म्हणून झोपेची आवश्यकता उरत नाही आणि मन सदैव उत्साहपूर्ण राहते. काही वेळा महाराज रात्रभर तबला वाजवत भजनात रंगून जात. त्यांच्या सहस्रदर्शनानंतरच लोकांनी त्यांना थोडाफार विसावा घेण्यास राजी केले.
त्यांचे तोंड धुणे देखील विलक्षण पद्धतीने होत असे. कोणतेही मंजन किंवा पेस्ट न वापरता शेतातील माती वस्त्रगाळ करीत, त्यात आवश्यक पदार्थ मिसळून त्या चिखलाने तोंड धुत. एक बादलीभर पाणी लागत असे, परंतु तोंड स्वच्छ, प्रसन्न आणि हलके वाटे. नरेंद्रनेही ही पद्धत अवलंबली होती.
नाथपंथीय गुरूंची पूजा अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण असते. नाथपंथाचा परिपाठ हा सूर्य, ग्रह, नक्षत्र, तारांगण यांच्या भ्रमणावर आधारित आहे; म्हणजेच प्रत्येक क्षणातील ब्रह्मांडाची स्थिति ध्यानात घेऊन पूजा केली जाते. पंचमहाभूत—पृथ्वी, आप, तेज, वायू, आकाश—यांचे मानवी जीवनाशी अखंड नाते आहे; याच तत्त्वांचे समन्वयन नाथपूजेत येते.
व्यंकटनाथ महाराज सकाळ-संध्याकाळ जेवणापूर्वी आन्हिक करत असत. चौरंगावर पूजा मांडली जाई. दोन्ही कोपर्यात तेलाच्या समया, मध्ये तुपाच्या निरांजनी, कापूरारतीची व्यवस्था, देवतेसाठी मध्यभागी आसन. मूर्ती नव्हे, तर नवग्रहांची पौची आणि गळ्यातील रुद्राक्षमाळ—यांचीच पूजा होत असे; कारण ब्रह्मांडाचे मूळस्वरूप नवग्रहांतूनच प्रकट होते.
गुरू सोवळे नेसायचे. आन्हिकापूर्वी रामानंदी लावायचे. मंत्र, स्तोत्रे, कवच—हे सर्व ते मनातून म्हणत. दार लावून एकांतात पूजा करीत. दरवाजा उघडल्यावर त्यांच्या अंगावर गंध शिंपडल्यासारखे दिसे; जणू कोणीतरी त्यांची पूजा करून गेल्याचा भास होई. गंध व्यवस्थित उगाळून तयार ठेवली जाई; या गंधगोळीवर मंत्रसंस्कार करून गुरू ती व्यक्तीच्या योग, स्वभाव, अडचणी यांमध्ये आवश्यक परिवर्तनासाठी वापरत. अनेक भक्तांनी या गंधगोळीचे विलक्षण अनुभव घेतले आहेत.
पौचीवर अभिषेक महाराज स्वतः करीत. भक्तगण गुरुगीता किंवा गुरूवंदन म्हणत. आन्हिकाच्या कालावधीत वातावरणावर विलक्षण परिणाम होई. फक्त उपस्थित राहिल्यानेही मनातील दोष, विकार निवळू लागत. नवग्रह ही जीवाच्या नियतीची भाषा आहे; त्यांचे संस्कार नित्य प्रभाव टाकतात. पूजेच्या वेळी गुरू हे संस्कार योग्य दिशेने वळवतात. त्यामुळे साधकांच्या विचारांमध्ये सत्त्वगुण वाढतो, मन शुद्ध होत जाते.
सर्व देवता आणि शक्ती नाथपंथाला मिळालेल्या वरदानामुळे आन्हिकाच्या वेळी सूक्ष्मरूपात उपस्थित असतात. पूजेतील गंध व त्याच्या गोळ्या या दिव्यशक्तींचे माध्यम असतात. गुरूमहाराज सुक्ष्मरूपाने जणू ब्रह्मांड भ्रमण करून आल्याचा भास सर्वांना होतो. तीर्थाचा उपयोगही अत्यंत प्रभावी असतो. पूजेदरम्यान प्रत्येक व्यक्तीचे अंतरंग गुरूंना उलगडून दिसते; त्यानुसार आवश्यक बदल, कृपा किंवा मार्गदर्शन सहज होते.
पूजेच्या शेवटी शिष्य पाद्यपूजा करतात; आरती, कर्पूरारती व प्रार्थना करतात. गुरू स्वतः प्रसाद व तीर्थ देतात आणि त्यांच्या संकल्पानुसार आवश्यक ते कार्य करतात. या दैनंदिन पूजेमध्ये सूर्य ही प्रमुख देवता असते; कारण सृष्टीतील सर्व जीवांचा आत्मसूर्य हा एकमेव प्रत्यक्ष अनुभवता येणारा दिव्य स्रोत आहे. सूर्याच्या अस्तंगत स्थितीनुसार इतर देवतांचे सामर्थ्य पूजेत कार्यरत होते.
अशा प्रकारच्या पूजेने साधकाच्या मनातील सत्त्वगुण वाढतो, भक्तिभाव दृढ होतो, मन शुद्ध होत जाते आणि आतून प्रांजळता प्रकट होते. या सर्व अनुभवांचा लाभ नाथपंथीय साधक आणि सामान्य भक्त दोघेही घेत असतात.