गुरुचरित्राच्या आठव्या अध्यायामध्ये असे वर्णन येते की अंबिकेने विचार केला की *“निदान या जन्मातील तरी कर्म चांगले करावे, म्हणजे दोष कमी होतील.”* या भावनेने ती प्राणत्यागासाठी गंगेवर गेली. त्या वेळी तेथे श्रीपाद योगी स्नानासाठी आले होते. अंबिकेचा अंतर्मनातील विचार ओळखून त्यांनी तिला बोलावले.
अंबिकेने गुरूंना विनंती केली की *“जन्मोजन्मी मूर्ख पुत्र जन्मास येऊ नये; पुढील जन्मी सर्वांना पूज्य असा पुत्र व्हावा, असा उपाय सांगावा.”*
त्यावर श्रीपाद श्रीवल्लभांनी एक कथा सांगितली.
मणिभद्र हा महाबळेश्वर लिंगाची नित्य पूजा करीत असे. त्या पूजेच्या पुण्याने ईश्वराने त्याला एक प्रकाशमान माणिक प्रसादरूपाने दिले. एके दिवशी गुरे राखणाऱ्या काही पोरांनी त्याची पूजा पाहिली. त्यांनीही खेळ खेळता-खेळता तसेच पूजेसारखे कृतीसदृश्य कृत्य केले.
त्यातील एका पोराला त्या लिंगापाशी तंद्री लागली. त्याची माता घाबरून त्याला ओढून घरी घेऊन गेली. त्याक्षणीच त्या पोरा विषयी शूलपाणी महादेव प्रसन्न झाले होते. परमेश्वराने त्या मातेची क्षमा करून, तिने पूजा पाहिल्याच्या पुण्याने तिला कृष्णासमान पुत्र प्राप्त झाला. ही कथा सांगून श्रीपादांनी अंबिकेला शनिवार त्रयोदशी प्रदोष पूजेचे महत्त्व समजावून सांगितले.
अशा प्रकारे शनिप्रदोष व्रत हे अत्यंत फलदायी असून, दोषनिवारण, कर्मशुद्धी, गर्भरक्षण, अपमृत्युनिवारण, तसेच कुटुंबकल्याण यास अत्यंत उपयुक्त मानले जाते.
खालील अनुभव हे त्या व्रताच्या सामर्थ्याचे जिवंत उदाहरण आहेत.
गुरू म्हणजे साधकांसी साहाय, भक्तांलागी माय, कामधेनू गाय — गुरूंची कृपा अनंत. रवी शास्त्री सांगतात:
त्यांच्या पत्नीला दिवस जवळ आले होते. नियमित तपासणीमध्ये डॉक्टरांनी स्थिती गंभीर असल्याचे सांगितले. गर्भ पुढे ठेवायचा की नाही याचा निर्णय घ्यायला सांगितला. अनेक अडचणी, गुंतागुंती, वाढ न होणे, हात-पाय थंड होणे, रक्तदाब अस्थिर राहत होता.
डॉक्टरांनी स्पष्ट सांगितले की हा गर्भ पूर्ण नऊ महिने जाणे कठीण आहे. त्यांनी गर्भ ठेवायचा की नाही, हे ठरवण्यास सांगितले. त्यांनी हे सर्व गुरूंना सांगितले. गुरूंनी ठामपणे सांगितले— “गर्भ ठेवू द्या. काही काळजी करू नका.”
गुरूंच्या सांगण्याप्रमाणे गर्भ ठेवला, पण मधे मधे प्रकृती ढासळत होती. दुसऱ्या चाचणीत डॉक्टर म्हणाले की बाळाच्या छातीत छिद्र असावे, आणि पुढील चाचण्या करणे आवश्यक आहे. पुन्हा गुरूंना विचारण्यात आले. गुरूंनी शांतपणे सांगितले: “काळजी नको. उपासना करा. औदुंबर प्रदक्षिणा करत राहा.”
९व्या महिन्यात डिलिव्हरीची वेळ आली. गर्भजल फारच कमी झाल्याने तातडीने सिझेरियन करावे लागले. बाळ सुंदर होते, परंतु त्याला श्वास घेता येत नव्हता. जन्मतःच गंभीर निमोनिया होता. बाळाला त्वरित व्हेंटिलेटरवर ठेवले.
डॉक्टरांनी स्पष्ट सांगितले: *“बाळाची स्थिती अतिशय नाजूक आहे. पुढील परिस्थिती सांगता येत नाही.”*
गुरूंना हे सांगितले असता ते स्वतः हॉस्पिटलमध्ये आले. डॉक्टरांना त्यांनी सांगितले — “बाळ इथून हलवू नका. इथेच राहू द्या.”
तेव्हा परिस्थिती अशी होती की — बाळाचे प्राण अर्ध्या तासात निघून जातील असा सर्वांना भास झाला होता.
गुरूंनी बाळाच्या कानात विशेष मंत्र म्हणण्यास सांगितले. डॉक्टरांनीही परवानगी दिली. सकाळ–संध्याकाळ मंत्रसंस्कार केले जात होते. गुरूंनी स्वतः उपस्थित राहून, बाळाच्या देहावर कृपाशक्ती संचार केली.
हळूहळू पण ठोस सुधारणा दिसू लागली.
१५व्या दिवशी बाळाने पहिल्यांदा आईचे दूध घेतले. १८व्या दिवशी बाळ पहिल्यांदा आईच्या हातात आले. २१ दिवसांनी बाळ पूर्णपणे निरोगी होऊन घरी आले.
डॉक्टर स्पष्टपणे म्हणाले:
*“आमच्या वैद्यकशास्त्रानुसार हे बाळ राहणे शक्य नव्हते. ४थ्या स्टेजच्या व्हेंटिलेटरवरून परत येणे अवघडच नव्हे, तर अशक्य असते. हे फक्त ‘दैवी कृपेमुळे’ घडले आहे.”*
आज ते बाळ २ वर्षांचे, पूर्ण निरोगी आहे. ही संपूर्ण कृपा नाथशक्तिपीठ, गुरुपरंपरा आणि शनिप्रदोष उपासनेची प्रभावशक्ती आहे.
* शनिप्रदोष उपासना कर्मदोष शुद्ध करते. * अपमृत्यु टाळण्यास सामर्थ्य देते. * गर्भरक्षण व प्रसूतीतील अडचणी दूर करण्यास सहाय्यकारी आहे. * भक्ताला गुरूंच्या कृपेपर्यंत पोहोचवणारा हा महत्त्वाचा व्रतधर्म आहे.
गुरुचरित्रात येणाऱ्या कथासूत्राप्रमाणे — आजही गुरुकृपा जिवंतपणे कार्य करते, याचे हे जिवंत उदाहरण आहे.