अग्नी नारायणाने साक्ष दिली

अग्नि हे तेजाचे स्वरूप आहे. हे देवतांचे मुख आहे. देवतांना जे अर्पण करायचं, जो भोग द्यायचा तो आहुतीच्या माध्यमातून अग्निला *स्वाहा* करायचं असं शास्त्र सांगतं.

अग्नि संतुष्ट झाला की तो यज्ञकुंडात विविध रंगांच्या रुपाने प्रगट होतो, असे वेदांमध्ये सांगितले आहे. कोणत्या रंगाचा कोणता परिणाम होतो, त्याचे महत्त्व हे सर्व वेदांमध्ये सांगितलेले आहे.

अग्निकुंडातून येणारे रंग वा कृपा करणाऱ्या देवतांच्या आकृती या गेल्या तीनशे वर्षात पाहिल्याच नाहीत, असे यज्ञेश्वर शास्त्री कस्तुरे सांगत असत. जुन्या ग्रंथातून त्यांनी हे पाहून सांगितले होते.

दशरथराज्याने ज्या वेळी हवन केले होते, त्या वेळी हवनकुंडातून प्रत्यक्ष नारायण प्रगट झाले होते.

—

कोटगिरला नागनाथ शास्त्रींकडे त्यांच्या काही समस्यांसाठी हवन करण्याचे ठरले होते. हवनासाठी बरेच वैदिक, नामवंत प्रसिद्ध अधिकारी विद्वान जमले होते.

नागनाथ शास्त्री अद्वैत वेदांताचार्य असून त्यांचा नावलौकिक व शिष्यपरिवार फार मोठा आहे. वैदिक क्षेत्रातील ते नामवंत अधिकारी आहेत. त्यांचा जावई हा यजुर्वेदातील नामवंत वैदिक आहे आणि त्यांची स्वतःची वेदपाठशाळा आहे.

हवनाच्या आदल्या दिवशी तयारीसाठी श्रीकांतशास्त्री व काही मुले आकोल्याहून पुढे गेली. त्याआधीच नागनाथ शास्त्रींनी कुंडार्काप्रमाणे शास्त्रोक्त कुंड घरामागच्या विठ्ठल मंदिरात तयार केले होते आणि बाकी देवतांची पिठे मांडण्यास सांगितले होते.

श्रीकांतशास्त्री, नरेन्द्रनाथांबरोबर नेहमीच काम करत असल्याने त्यांना ती जागा हवनासाठी योग्य वाटत नव्हती.

कुत्र्याने एक उपरणे पळवल्याने तो शुभ संकेत मानून नागनाथ शास्त्रींनी तयारी मागच्या धर्मशाळेत करण्यास सांगितली.

—

सायंकाळी नरेन्द्रनाथ महाराज आले. त्यांनी धर्मशाळेची जागा पाहून ती योग्य नसल्याचे सांगितले आणि सर्व घरीच करायचे ठरले.

नागनाथ शास्त्रींच्या मनात अनेक कुशंका येऊ लागल्या. वास्तुशास्त्राप्रमाणे ब्रह्मस्थानी अग्नी पेटवल्यास विपरीत परिणाम होतात, असे त्यांना वाटत होते. पण नरेन्द्रनाथांच्या पद्धतीने हवन करण्यास ते बांधील असल्यामुळे ते शांत राहिले.

रात्री त्यांच्या स्वप्नात व मनात अशांति वाढली. मध्यरात्री गोंधळाने ते उठले आणि कुंडात रक्त दिसत असल्याचा भास त्यांना झाला. तेव्हा नरेन्द्रनाथ महाराजांनी शांतपणे त्यांना *“तुमची सदसद्विवेकबुद्धी जागेवर आणा व कुंडात पाहा.”* असे सांगितले.

कुंडात नृसिंह व इतर देवता उपस्थित असल्याचे त्यांनी जाणले.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी देवघराचा खांब डोक्याला लागून रक्त वाहू लागल्याने त्यांची चिंता वाढली.

—

देवता स्थापनेपूर्वीच जावई पूजेसाठी बसला. त्याच्या विद्वत्तेमुळे लहान मुलांनी चालवायच्या हवनात अडथळे येतील अशी शंका नागनाथ शास्त्रींना वाटत होती.

परंतु गुरुच्या सान्निध्यात असलेल्या मंत्र, मांडणी व तयारी पाहून जावई विस्मयचकित झाला व एकाएकी बदलला.

—

दुसऱ्या दिवशी अग्नी स्थापना झाली. त्या वेळी उपस्थित वैदिक विद्वान शास्त्री मंडळी ओशाळली, कारण वेदात सांगितल्याप्रमाणे अग्नीचे सर्व रंग त्या कुंडामध्ये प्रत्यक्ष दिसत होते.

अग्निनारायणाने ज्वाळांच्या माध्यमातून नरेन्द्रनाथांच्या हृदयावर ॐ कराचे दर्शन सर्वांना घडवले. तसेच अग्नी कुंडात गणेशाचे दर्शन देखील घडले.

हे पाहून सर्व विद्वान नरेन्द्रनाथांपुढे नतमस्तक झाले.

—

या ठिकाणी अनेक बाधा, रोग, ऐहिक समस्यांनी ग्रस्त लोक नरेन्द्रनाथांच्या दर्शनाला यायचे.

प्रत्येकाला फक्त विभूती दिली जात असे आणि अनेकांचे कार्य सहज सिद्ध होत असल्याचे त्यांनी अनुभवले.

नागनाथ शास्त्रींचे उपाय खर्चिक व निष्फळ जाणवत असत; येथे मात्र सहज लाभ प्राप्त होत होता.

हवन पूर्ण झाल्यावर नागनाथ शास्त्री आणि त्यांचे जावई यांनी तेलगू भाषेत एक तास नरेन्द्रनाथांची स्तुती केली.

—

जावई नरेन्द्रनाथांना विनंती करू लागला की, ज्या ठिकाणी मुलांना अरण्यक शिकवतो त्या ठिकाणी सोबत यावे. तिथे त्यांना अनेक दिवसांपासून मारुती किंवा नागदेवतेचे दर्शन झाले नव्हते.

गाडीतून जाताना वाहन फसल्यावरही नरेन्द्रनाथ पायी निघाले.

वडाच्या झाडावरून एक काळाशार नाग खाली पडला व फणा काढून उभा राहिला. जावयाने दर्शन घेताच नाग अदृश्य झाला.

त्याच्या अंतर्मनात नरेन्द्रनाथांविषयी अतिशय श्रद्धा निर्माण झाली.

—

त्या कार्यक्रमानंतर विद्यार्थ्यांना घेऊन नरेन्द्रनाथ महाराज बासरला गेले. तेथे विद्यार्थ्यांसाठी बुध्दीची व विद्येची मागणी सरस्वतीदेवीकडे केली व ती पूर्णत्वास गेली.