३७५ वर्षे वयाच्या मौनी बाबाची भेट
नरेंद्रनाथांनी कार्याला सुरुवात केल्यानंतर निरनिराळ्या साधूसंतांच्या, महात्म्यांच्या भेटी सहज होत असत. कार्याला सुरुवातच मुळी हिमालयातल्या साधूंच्या आशीर्वादाने झाली होती.
हिमालयातील साधूसंतांची सहज भेट
ज्यावेळी नरेंद्रनाथ महाराज हिमालयात गेले होते, त्यावेळेला त्यांची अपेक्षा अशी होती की साधूसंतांच्या भेटी होतील आणि त्यांच्या भेटीमुळे आपल्याला काही विशेष ज्ञान मिळेल. परंतु जेव्हा ते प्रत्यक्ष हिमालयात गेले, त्या वेळी अनेक साधू त्यांना सहजतेने भेटले. काही तर स्वतःहून यांच्या दर्शनाला मुद्दामून आले होते. ते स्वतःहूनच म्हणत होते — “हम आपकी बहुत दिनोसे राह देख रहे है, आज आपके दर्शन हुए।”
खरंतर व्यंकटनाथ महाराजांनी नरेंद्रनाथांना स्पष्टपणे सांगितले होते की, “तू कुठेही जाऊ नकोस. तुला ज्यांचे दर्शन घ्यायचे असेल ते स्वतःहून तू जिथे असशील तिथेच येतील.”
कार्याची पूर्वयोजना आणि गुरु-कृपा
जे कार्य नरेंद्रनाथांवर सोपवले होते, ते सद्गुरूंच्या योजनेप्रमाणे व्यवस्थित सुरू होते. निरनिराळ्या व्यक्तींच्या भेटी या जणू पूर्वनियोजितच होत्या, असे त्या भेटल्यावर वाटत असे. नाथपंथ गुरूस्थानी आहे, याची अनुभूती निरनिराळे संत–महात्मे भेटतांना स्पष्टपणे येत असे.
सद्गुरूंनी कार्याला सुरुवात करण्यापूर्वी एवढे जबरदस्त आशीर्वाद दिले होते की निरनिराळ्या देवता व आध्यात्मिक कार्य करणारे संत यांच्या सहजतेने भेटी होत राहिल्या आणि कार्य लोकांपर्यंत पोहोचत राहिले.
मौनी बाबांची माहिती आणि भेट
एकदा नरेंद्रनाथ महाराजांना माहिती मिळाली की मौनीबाबा नावाचे संन्यासी नाशिकजवळ नारायणगावला राहतात आणि ते ३७५ वर्षांचे आहेत. नवनाथांचा काळ सुमारे तीनशे वर्षांपूर्वीपर्यंतचा; त्यामुळे या संन्यासी आणि नवनाथांची भेट झाली असेलच — या कल्पनेने नरेंद्रनाथ महाराज त्यांच्या भेटीसाठी गेले.
हे गृहस्थ एका बंद खोलीमध्ये राहतात, सदैव साधनेत असतात. त्यांच्या इच्छेनुसारच ते दर्शन देण्यासाठी बाहेर येतात. सर्वांना ते दर्शन देत नाहीत; ज्यांना भेटायचे आहे त्यांनाच ते भेटतात.
नरेंद्रनाथ महाराजांनी त्यांच्याकडे निरोप पाठवला व भेटीची इच्छा व्यक्त केली. त्यांनी ती तात्काळ मान्य केली.
मौनी बाबांची प्रतिक्रिया आणि संवाद
तिथे गेल्यावर मौनीबाबांनी नरेंद्रनाथांना पाहताच स्वतःहून वंदन केले आणि त्यांच्या जवळ येऊन त्यांच्याशी बोलू लागले. त्यांची भाषा सामान्यतः कोणाला कळत नसे, परंतु नरेंद्रनाथांशी संवाद अत्यंत व्यवस्थित सुरू होता.
नरेंद्रनाथांच्या कार्याचा आढावा घेऊन त्यांना अतिशय समाधान वाटले. कार्य पुढे जाण्याच्या दृष्टीने त्यांनी आशीर्वाद दिला आणि सांकेतिक खुण म्हणून अतिप्राचीन काळातील एक वस्तू दिली. ती वस्तू “४०० वर्षांपर्यंत टिकेल,” असे ते म्हणाले.
याशिवाय त्यांनी नरेंद्रनाथांना कार्यासाठी ५००० रुपये अनुदान दिले.
उभयतांचा संवाद प्रामुख्याने नजरेतून होत असल्याचे जाणवत होते.
करवीर पीठाची सूचना आणि चहाचे प्रसंग
त्यांनी सांगितले की, “तुम्ही इथून करवीर पीठाच्या शंकराचार्यांकडे जाणार आहात; पुढील कार्यासाठी माझे आशीर्वाद आहेत.”
विशेष म्हणजे त्यांनी आग्रहाने नरेंद्रनाथांना चहा दिला. नरेंद्रनाथ महाराज चहा घेत नसत; परंतु बाबांची इच्छा म्हणून त्यांनी आणलेला चहा घेतला. त्यात बाबांनी प्यायचे तेवढेच पाणी टाकून स्वतः त्यांच्या हाती दिला. “यामुळे तुमचे प्रकृती–स्वास्थ्य चांगले राहील,” असे ते म्हणाले.
मौनी बाबांचे विलक्षण दीर्घायुष्य
त्यांच्या प्रकृतीबद्दल गावात सांगत होते की, “शंभर वर्षांपूर्वी ते जसे दिसत होते, तसेच आज दिसतात.” शरीरात किंचितही बदल नव्हता. त्यामुळे ते ३७५ वर्षांचे आहेत, याबद्दल शंका उरत नव्हती.
नरेंद्रनाथांबरोबर ते ४०० वर्षांपूर्वीच्या गोष्टी बोलत होते. नाथांचा आणि त्यांचा संबंध कसा आला, याबद्दलही त्यांनी सांगितले.
भेटीचा प्रभाव आणि पुढील कार्य
ही भेट सर्वांच्या आकर्षणाचा विषय झाली. दोघांमध्ये नजरेतून गुप्त चर्चा सुरू असल्याचे जाणवत होते. मौनीबाबांना या भेटीचा अतिशय आनंद झाल्याचे दिसत होते.
त्यांनी दिलेली सांकेतिक वस्तू आणि ५००० रुपये — यानंतर नरेंद्रनाथांच्या कार्यात कोणतीही अडचण आली नाही. पैसा कमी पडला नाही.
या प्रसंगानंतर लोकांमध्ये नाथपंथाविषयी विशेष आकर्षण वाढले.
नरेंद्रनाथ महाराजांचे लिखाण आणि गौरव
गेल्या तीस वर्षांच्या अनुभवावरून नरेंद्रनाथ महाराजांनी अनेक पुस्तके लिहिली. कठीण विषयांचा अत्यंत सोपा खुलासा त्यांनी केला आहे. या लेखनाची प्रेरणा सद्गुरूंच्या आशीर्वादातून आली.
आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे शास्त्रज्ञ डॉ. विजय भटकर यांनी *योगेश्वरानंदांच्या छायेत* या पुस्तकाला संदर्भ ग्रंथाचा दर्जा दिला. ते नालंदा विद्यापीठाचे कुलगुरूही होते.
शंकराचार्य — करवीर पीठ, शृंगेरी पीठ, कांची कामकोटी, हम्पी पीठ — यांनीदेखील नरेंद्रनाथ महाराजांच्या कार्याचा गौरव केला आहे.
हा खेळ प्राक्तनाचा की पूर्वसंचिताचा, नवनाथ बोधामृत, योगेश्वरानंदांच्या छायेत, आत्मोन्नती साधना ही पुस्तके—सद्य व भावी पिढीसाठी मोलाचे मार्गदर्शन करणारी आहेत.
निष्कर्ष
अशा तऱ्हेने साधूसंतांच्या व महात्म्यांच्या भेटी होऊन नाथपंथाविषयीची माहिती समाजापुढे येत आहे. हे सर्व सद्गुरूंच्या आशीर्वादाशिवाय शक्य नाही.
ॐ नमो भगवते व्यंकटनाथाय स्मरणमात्र संतुष्टाय महाभय निवारणाय महाज्ञानप्रदाय चिदात्मने ॐ