मानवी जीवनातील अनेक दुःखे, व्याधी आणि अडथळे हे पितृदोषाशी किंवा पितरांच्या अतृप्तीशी निगडित असू शकतात. पितृकर्म (श्राद्ध) का करावे, केव्हा करावे आणि त्याचे फळ काय मिळते, याचे सविस्तर विवेचन खालीलप्रमाणे आहे:

• पितरांचे संरक्षण: पितर हे आपल्या कुलाचे रक्षण करतात आणि त्यांच्या ऋणातून मुक्त होण्यासाठी श्राद्ध करणे आवश्यक असते.
• प्रेतत्वापासून मुक्ती: जर पितरांचे शास्त्रोक्त श्राद्ध कर्म झाले नाही, तर त्यांना 'प्रेतत्व' प्राप्त होते आणि ते सूक्ष्म वायुस्वरूपात राहून कुटुंबाला त्रास देऊ शकतात.
• अतृप्त इच्छा: अनेक व्यक्ती आपल्या इच्छा मनात दाबून मृत्यू पावतात; अशा अतृप्त आत्म्यांच्या इच्छा पूर्ण करण्याची जबाबदारी कुटुंबातील सदस्यांची असते.
• अडथळे दूर करणे: प्रेतपीडेमुळे घरात अशांतता, गरिबी, संतती न होणे, किंवा नोकरी-व्यवसायात अपयश येणे यांसारखे त्रास होतात, जे दूर करण्यासाठी पितृकर्म आवश्यक आहे.

• शास्त्रोक्त समय: श्राद्ध कर्म हे शास्त्रोक्त पद्धतीने आणि योग्य तिथीला करणे अपेक्षित असते.
• दोष आढळल्यास: जेव्हा घरात विनाकारण कलह, सतत आजारपण, किंवा मुलांचे विवाह न होणे यांसारखी पितृदोषाची लक्षणे दिसू लागतात, तेव्हा पितृकर्म करणे गरजेचे ठरते.
• ग्रहस्थितीनुसार: जन्मपत्रिकेत राहू किंवा शनी यांसारख्या ग्रहांच्या विशिष्ट स्थितीमुळे (उदा. पाचव्या घरात राहू) 'पितृशाप' किंवा 'प्रेतशाप' असल्याचे लक्षात येते, अशा वेळी नारायणबली किंवा नागबली यांसारखी कर्मांची योजना करावी.
• सूचक स्वप्ने पडल्यास: स्वप्नात वारंवार साप दिसणे, मृत व्यक्ती दिसणे किंवा वाहत्या पाण्यातून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करणे असे प्रकार घडत असल्यास ते पूर्वजन्मीच्या दोषांचे निदर्शक असते.

• सर्व सुखांची प्राप्ती: श्राद्धाद्वारे पितर संतुष्ट झाल्यास ते कुटुंबाला आयुष्य, कीर्ती, बळ, तेज, धन, संतती आणि आरोग्य प्रदान करतात.
• कौटुंबिक शांती: पितृकर्मामुळे घरातील अशांतता दूर होऊन सुख-समाधान प्रस्थापित होते आणि मंगल कार्यात येणारे अडथळे दूर होतात.
• संतती सुख: ज्यांना संतती होत नाही किंवा ज्यांची मुले जगत नाहीत, अशांना पितृदोषाचे निवारण केल्यावर सुदृढ संततीचा लाभ होतो.
• व्यथांचे निवारण: अतृप्त पितरांना गती मिळाल्यास घरातील दीर्घकालीन व्याधी आणि संकटांचे जाळे नष्ट होते.