अन्नदान

नाथपंथामध्ये अन्नदानाला अत्यंत महत्त्वाचे स्थान आहे. प्रत्येक नाथांनी अन्नदानाचे महत्त्व सांगितले आहे तसेच तीर्थाटनाचेही विशेष महत्त्व स्पष्ट केले आहे. *गुरुचरित्रात* भगवान दत्तात्रेयांनी “समाराधना” नावाखाली अन्नदानाचे उच्च स्थान वर्णन केले आहे.

तीर्थस्थानी जाऊन यात्रा करावी, तसेच गुरूंबरोबर तीर्थयात्रा करावी, असे सांगितले आहे. नाथमहाराज आजही अन्नदान व तीर्थयात्रा करतात. अन्नदानातून लोकांना प्रसादाचा लाभ मिळतो आणि तीर्थाटनातून त्यांच्या चित्तवृत्ती–प्रवृत्तीत सकारात्मक बदल घडविण्याचा प्रयत्न असतो.

सन २००६ साली नाथशक्तीपीठाचे शिष्य चंडीहवनासाठी यवतमाळ येथे गेले होते. नित्य उपासना झाल्यावर चंडीयाग सुरू झाला. दुसऱ्या दिवशी संध्याकाळी उपासनेदरम्यान काही लोक दर्शनासाठी आले.

उपासना संपल्यावर त्यांनी चौरंगावर ठेवलेला फोटो कोणाचा हे विचारले. तेव्हा सांगण्यात आले की तो फोटो नाथशक्तीपीठाधीश सद्गुरू नरेंद्रनाथ महाराजांचा आहे. त्यांनी सांगितले की त्यांच्या गुरुंनी — श्री ढिगोले महाराजांनी, समाधीनंतर स्वप्नात येऊन आदेश दिला की *यंदाच्या महाशिवरात्रीला महारुद्र हवन नरेंद्रनाथ महाराजांच्या हस्तेच करावा*.

या संकेतावरून ते सद्गुरूंना शोधत होते. प्रत्यक्ष पाहिल्यावरच स्वप्नातील संकेताशी ते जुळले.

नाथमहाराजांनी आमंत्रण स्वीकारले आणि शिष्यांसह रामपूरकडे मार्गस्थ झाले. वाटेत वाहनाचा अपघात झाला, परंतु पंथाच्या कृपेने कोणालाही इजा झाली नाही.

सद्गुरूंनी सांगितले — “सिद्धस्थळी किंवा पंथकार्याला जात असताना, पंथशक्ती कार्यकर्त्याच्या निश्चयाची परीक्षा घेते.”

शेवटी ते रामपूरला पोहोचले.

दुसऱ्या दिवशी महारुद्रयागास प्रारंभ झाला. ढिगोले महाराजांचे अनेक शिष्य दिवसभर विविध अनुभूती घेत होते. सांगतेच्या दिवशी पूर्णाहुती झाली.

समाप्तीनंतर दहीहंडीचा कार्यक्रम सद्गुरूंच्या हस्ते करण्यात आला. या दहीहंडीतील दही परंपरेनुसार अन्नावर टाकले जात असे.

पाकगृहातील आयोजकांनी सद्गुरूंना विनंती केली: “महाराज, दरवर्षीपेक्षा यावर्षी लोकसंख्या खूप अधिक आहे. आमच्याकडील सर्व अन्न शिजविले आहे, पण ते पुरणार नाही.”

सद्गुरूंनी आयोजकांचा शुद्ध भाव पाहून दही अन्नावर टाकले आणि सांगितले:

“भांडे झाकून ठेवा. लागेल तेवढे काढा, पुन्हा झाका. भांडी पूर्णपणे उघडू नका.”

सद्गुरूंनी जेवढ्यांना गोपालकाला वाटले, तेवढ्यांनी विचार केला की भांडे आता रिकामे होईल. परंतु सर्वांना मुक्तहस्ते प्रसाद वाटल्यानंतरही अर्धे भांडे पूर्ण भरलेले दिसले.

प्रसाद घेतल्याशिवाय महाप्रसादास पंगतीत बसू नये, अशी घोषणा करण्यात आली होती. हजारो लोकांना प्रसाद वितरित केल्यानंतरही प्रसाद शिल्लक!

हा नवलकथा समजून आयोजकांच्या डोळ्यात पाणी आले. उपस्थित सर्व लोक अंतर्मुख झाले.

भोजनाची वेळ झाली. हजारो लोकांनी अन्न ग्रहण केले, तरीही भांड्यांतील अन्न कणभरही कमी झाले नव्हते.

अशा प्रकारचे चमत्कार ढिगोले महाराजांच्या सिद्धतेतून व सद्गुरू नरेंद्रनाथ महाराजांच्या कृपेने घडले.

शिल्लक अन्न परगावी नेऊन वाटण्यात आले. पाच ते सात गावांतील *प्रत्येक व्यक्ती* प्रसाद घेऊन तृप्त झाली. तरीही अन्न शिल्लक राहिले.

सद्गुरूंनी सांगितले — “उरलेले अन्न नदीत सोडून द्या.”

काहींना वाटले पाणी तेलकट होईल. पण दुसऱ्या दिवशी नदीचे पाणी नेहमीपेक्षा अधिक स्वच्छ दिसत होते.

रामपूर परिसरातील असंख्य लोकांना असे वाटले: “प्रत्यक्ष श्रीनाथच येथे कार्यरत आहेत.”

नाथपंथाचे सामर्थ्य आजदेखील लोकांच्या जीवनात थेट अनुभवास येते — हे सर्वांनी अंगीकारले.